Kroatische jongeren krijgen boete of vrijspraak na gemiste keuring vojni rok

Meerdere jonge Kroaten zijn voor de rechter gebracht omdat ze de oproep voor de militaire keuring misten. Sommigen kregen een boete, anderen werden vrijgesproken. Bij vrijspraak kon niet bewezen worden dat ze de oproep daadwerkelijk hadden ontvangen.

Kroatië herinvoerde onlangs de verplichte militaire dienst, de vojni rok, voor jonge mannen. Wie wordt opgeroepen, moet eerst een medische en psychologische keuring doen, voordat de echte diensttijd daadwerkelijk begint. Het ministerie van Defensie, MORH, verstuurt daarvoor een persoonlijke oproep aan elke dienstplichtige. Dienstplichtigen moeten daarbij op de datum en de plaats uit de oproep verschijnen bij het regionale bureau voor defensiezaken. Bij ziekte of een andere geldige reden melden ze dat binnen drie dagen na ontvangst van de oproep. Wie dat niet doet en ook niet verschijnt, riskeert een rechtszaak bij de lokale overtredingsrechtbank in zijn eigen regio.

Artikel 119 van de Zakon o obrani, de Kroatische defensiewet, regelt de boete daarvoor. Die geldt voor wie een oproep voor de gezondheids- en psychologische keuring niet opvolgt. De boete loopt van 500 tot 5000 euro. Bij herhaling stijgt dat tot 1500 à 6630 euro. MORH bevestigt die bandbreedte en de meldplicht van drie dagen in zijn eigen oproepdocument voor de keuring.

In de praktijk vallen de boetes vaak lager uit dan de wettelijke ondergrens van 500 euro. Een scholier uit de regio Međimurje kreeg van de rechtbank in Čakovec een boete van 250 euro. Hij was niet verschenen op zijn medische en psychologische keuring. De rechter ging onder het wettelijke minimum, omdat de jongen niet eerder was veroordeeld. In Zagreb kreeg een 19-jarige man van de overtredingsrechtbank een boete van 120 euro plus 30 euro kosten. Hij had zijn afspraak voor de keuring verslapen. Een andere jongen, geboren in 2007, kreeg van dezelfde rechtbank eveneens 120 euro plus 30 euro kosten opgelegd. Hij had de datum van zijn keuring verward en kwam daardoor een dag te laat.

Niet elke zaak voor deze rechtbanken leidde dus tot een veroordeling. In sommige zaken sprak de rechter de jongeren vrij. Het ging dan om twijfel over de bezorging van de oproep, niet over de vraag of de jongere naar de keuring had moeten komen. Bewijs dat zij de oproep persoonlijk hadden ontvangen, ontbrak in die zaken. In één zaak was de oproep zonder handtekening van de ontvanger in de brievenbus gestopt, in andere zaken kwam de handtekening op het ontvangstbewijs niet overeen met die van de dienstplichtige zelf. De rechter kon dan niet vaststellen dat de jongere ooit wist van zijn afspraak voor de keuring.

Bij een eerste overtreding, zoals in Čakovec en Zagreb, blijft de boete vaak onder het wettelijke minimum. Bij een volgende overtreding geldt wel de volledige bandbreedte van 500 tot 5000 euro. Bij herhaling loopt dat zelfs op tot 1500 à 6630 euro. MORH adviseert daarom op tijd te reageren wanneer verschijnen niet mogelijk is. Dat voorkomt dat een gemiste afspraak alsnog bij de rechter belandt.